ساماندهی دانشجویان دینی،گامی در جهت گسترش فرهنگ و علوم اسلامی
22 بازدید
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : هفته نامه خبر - تحلیلی "برنامه"
تعداد شرکت کننده : 0

زهرا عبدی

اشاره: جامعه المصطفی (ص) العالمیه، نهادی علمی، اسلامی، حوزوی و بین‌المللی است که با سه هدف پرورش مجتهدان ،پژوهشگران، مدرسان، مبلغان و دانشمندان اسلامی، تبیین و تعمیق اندیشه قرآنی و گسترش نظریه‌های اسلامی، معارف الهی و انسانی و همچنین گسترش اسلام ناب محمدی (ص) مبتنی بر آموزه‌های اصیل اسلامی، تاسیس شده است. برخی از دانشکده‌ها و مؤسسه‌های آموزش عالی این مرکز در داخل و خارج کشور عبارت‌اند از: مرکز آموزش زبان فارسی و معارف اسلامی، مجتمع آموزش عالی فقه، مؤسسه آموزش عالی مذاهب اسلامی، مؤسسه آموزش عالی علوم انسانی، مؤسسه آموزش عالی بنت‌الهدی (ویژه خواهران)، مؤسسه زبان و فرهنگ‌شناسی، مرکز آموزش زبان فارسی و پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی (ص) و...

این مرکز همچنین در کشورهای غنا، اندونزی، بورکینافاسو، افغانستان، پاکستان، لبنان، سوریه، هند، تایلند، تانزانیا، سریلانکا و ... نمایندگی دارد.

همانطور که بیان شد، پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی (ص) یکی از مؤسسه‌های پژوهشی زیرمجموعه جامعه المصطفی العالمیه بوده که به منظور پاسخگویی به نیازهای پژوهشی این نهاد تأسیس شده است و اهدافی را مانند تبیین، تولید و تعمیق اندیشه دینی و توسعه نظریه‌های اسلامی در عرصه علوم اسلامی – انسانی براساس آموزه‌های مکتب اهل بیت، گشودن افق‌های نوین فکری و معرفتی،  به ویژه جهان اسلام، تبیین و صدور دستاوردهای فکری اسلامی به جهان خارج و پاسخگویی به مسایل و شهبه‌های فکری و معرفتی دنیای معاصر در حوزه مخاطبان دنبال می‌کند.

با حجت‌الاسلام و المسلمین مهدی رجایی، رییس مرکز الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت و رییس پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی (ص) در خصوص مهم‌ترین فعالیت‌های جامعه المصطفی العالمیه و پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

- به‌ اختصار درخصوص فعالیت‌های جامعه‌المصطفی العالمیه و عملکرد پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی توضیح دهید.

جامعه المصطفی العالمیه یا به تعبیری، دانشگاه بین‌المللی المصطفی، متشکل از دو نهاد علمی است. در واقع، این مرکز از تلفیق دو نهاد «مرکز جهانی علوم اسلامی» و «سازمان حوزه و مدارس خارج از کشور» ایجاد شده است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی بحث حوزه‌های علمیه بین مسلمانان شیعه در داخل و در خارج از کشور، رواج بیشتری یافت و بسیاری از علاقه‌مندان از سراسر دنیا برای تحصیل به حوزه علمیه قم آمدند. همان زمان ضرورت ایجاد نهادهایی به منظور ساماندهی این افراد احساس شد. از این رو، مرکز جهانی علوم اسلامی درکشور برای ساماندهی طلاب غیرایرانی که در ایران تحصیل می‌کردند، تأسیس شد.

البته پیش از این، در کشورهای دیگر مانند افغانستان، پاکستان و... تعدادی حوزه علمیه دایر بود که نهادی هم برای ساماندهی این مراکز در خارج از کشور تشکیل شد و به تدریج، مجموعه به این جمع‌بندی رسیدند که نهادهای پیشین منحل و نهاد جدیدی به نام جامعه المصطفی العالمیه (ص) تأسیس شود.

فعالیت‌های اصلی این مرکز در دو حوزه «آموزش» و «پژوهش» انجام می‌شود و برمبنای اساسنامه‌ای که برای آن تهیه شده است، سه مأموریت،  تعلیم و تربیت طلاب،  اساتید، تولید علم و تبلیغ و ترویج مباحث اسلامی را برعهده دارد.

در حال حاضر در حوزه آموزش، بیش از 10 هزار نفر در ایران تحصیل می‌کنند و هشت هزار دانشجوی دیگر در 60 نمایندگی که در خارج از کشور دایر است، مشغول به تحصیل هستند.

 

 همچنین نزدیک به صد رشته تحصیلی در مقاطع مختلف اعم از کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا در جامعه المصطفی  العالمیه وجود دارد و تاکنون 13 تا 14 هزار نفر از طلاب و دانشجویان در مقاطع گوناگون (در داخل و خارج کشور) از این مرکز فارغ‌التحصیل شده‌اند.

فعالیت دیگری که در بخش آموزش انجام می‌گیرد، برگزاری دوره‌های آموزشی کوتاه‌مدت (از یک هفته تا شش ماه)  است که متقاضیان از کشورهای دیگر  برای آموزش در حوزه‌های مختلف مانند معارف اسلامی، مهارت‌های کاربردی، تربیت معلم، خبرنگاری اسلامی و... به ایران می آیند و تحت آموزش قرار می‌گیرند. در کنار این آموزش‌ها جمهوری اسلامی ایران، قراردادهایی را با برخی دولت‌ها منعقد کرده است و بر اساس آن، دوره‌های خاصی را برای برخی داوطلبان برگزار می‌کند.

مورد دیگری که این مرکز به انجام آن اهتمام دارد و در دانشگاه‌ها کمتر به آن پرداخته می‌شود، موضوع آموزش خانواده‌های طلاب است. همسران بسیاری از طلابی که در اینجا تحت آموزش قرار دارند، در حوزه خواهران تحصیل می کنند و ما سعی داریم روی فرزندان آنها به عنوان سرمایه‌هایی که در کشور ما هستند، کار کنیم. از این رو، بخشی تأسیس شده است که اجرای برنامه‌های خاصی را برای خانواده‌های طلاب  دنبال می‌کند. از سوی دیگر،به منظور آموزش آن دسته از خانواده‌هایی که توان تحصیل رسمی ندارند، آموزش‌های کاربردی و کوتاه‌مدت برگزار می‌شود.

- محصلان این نهاد، بیشتر از چه کشورهایی هستند و در چه رشته‌هایی تحصیل می‌کنند؟

به طور کلی، بر اساس یک نظام سهمیه‌بندی که حدود 50 شاخص برای آن تعیین شده است، جذب طلبه طبق اولویت‌ها  و سهمیه‌بندی انجام می‌گیرد. تعدادی طلاب اهل سنت (اغلب از کشورهای آسیای میانه) هم در این مرکز  مشغول به تحصیل هستند که همان آموزش‌های اهل سنت را با شناخت شیعه و تقریب بین مذاهب، فرا می‌گیرند و به کشورهای خود باز می‌گردند. به‌تازگی در اساسنامه جامعه المصطفی العالمیه‌، بندی اضافه شده است که در کنار محصلان غیرایرانی، 20 درصد هم طلاب ایرانی پذیرفته شوند که براساس این، تعداد محدودی دانشجوی ایرانی پذیرفته شده‌اند. در ارتباط با رشته‌های تحصیلی نیز یادآوری می‌کنم که بیشتر رشته‌های جامعه المصطفی العالمیه در حوزه علوم اسلامی است و برخی هم در دو حوزه علوم انسانی و زبان و فرهنگ تحصیل می‌کنند.

- دانشجویان این مرکز پس از فارغ‌التحصیلی در چه زمینه‌هایی در کشور خود به فعالیت مشغول می‌شوند؟

فارغ‌التحصیلان ما در عرصه‌های گوناگون فعالیت می‌کنند. انجام امور تبلیغی، تأسیس مؤسسه‌های علمی و اشتغال‌ به کار در آموزش و پرورش و رسانه‌ها، از جمله این فعالیت‌ها به شمار می‌رود. حتی برخی فارغ‌التحصیلان ما باشگاه ورزشی تأسیس کرده‌اند، اما در قالب آن، به فعالیت‌های اسلامی می‌پردازند. به عبارت دیگر، از ابزارهای گوناگون برای تبلیغ دین استفاده می‌کند. فارغ‌التحصیلان این مرکز در کشورهایی مانند عراق و افغانستان نهادهای سیاسی و حزبی وارد شده‌اند و در رده‌های بالای مسؤولیتی فعالیت دارند. توسعه زبان فارسی توسط این دانشجویان، یکی از موفقیت‌های این مرکز است. طی این سال‌ها حدود 6 هزار دانشجوی غیر ایرانی زبان‌ فارسی را در زمانی حدود 6 ماه در ایران آموخته‌اند. افرادی مانند چینی‌ها که به‌ هیچ عنوان زبان فارسی نمی‌دانستند زبان فارسی را آموخته‌اند. در حال حاضر نیز رشته زبان فارسی در مقطع کارشناسی ارشد در جامعه المصطفی العالمیه راه‌اندازی شده است.

در خصوص فارغ‌التحصیلانی هم که در خارج از کشور درس خوانده‌اند، باید خاطر نشان کنم، این عده در همان کشور محل تحصیل خود مشغول به فعالیت شده‌اند، حتی سفارتخانه‌های ایران از دانش این افراد بهره‌مند می‌شوند.

چه اهدافی را از تربیت دانشجویان خارجی دنبال می‌کنید؟

شاید در قرن گذشته، قدرت نظامی و اقتصادی در سطح جهان برای بسیاری از کشورها، امری مهم به شمار می‌آمد، اما در دهه‌های اخیر، به خصوص پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بحث قدرت فرهنگی در دنیا، اهمیت ویژه‌ای یافته است، حتی اولویت نخست کشورهایی که به دنبال قدرت نظامی و اقتصادی هستند، فرهنگ است و سعی می‌کنند از این موضوع برای منافع نظامی و اقتصادی خود استفاده کنند. در جمهوری اسلامی ایران نیز صدور انقلاب به مثابه صدور یک مکتب و فرهنگ بوده و انقلاب ما یک انقلاب فرهنگی است. تمام این عوامل، تعیین‌کننده اولویت‌های ما برای فعالیت در حوزه فرهنگی است. نقش جمهوری اسلامی در خارج از ایران به طور عمده یک نقش فرهنگی است و سپس اقتصادی، سیاسی و نظامی.

یکی از ابزارهای مهم در حوزه فرهنگ، عرضه علم و دانش است و هر کشوری سعی می‌کند با ارایه بورس تحصیلی به دانشجویان کشورهای دیگر، فرهنگ و مکتب خود را رواج دهد، برای مثال، هم اکنون برخی کشورهای اروپایی و آمریکا، به صورتی گسترده، سالیانه دو تا پنج هزار نفر را از کشوری مانند افغانستان، بورسیه می‌گیرند و با آموزش این افراد در کشور خود، روی آنها سرمایه‌گذاری می‌کنند تا آنها در آینده، به نوعی اقتصاد، قدرت و سیاست را در کشور خود در دست بگیرد و از آنجا که تفکری آمریکایی دارند، به‌طور طبیعی، قدرت و سیاست آمریکا در منطقه، حاکم می‌شود.

 

از این رو، این ضرورت احساس می‌شود که در حوزه علم و دانش، روی دانشجویان غیرایرانی، بیشتر سرمایه‌گذاری کنیم. این وظیفه تنها برعهده  جامعه المصطفی العالمیه نیست و معتقدیم که تمام دانشگاه‌های کشور باید در این عرصه فعال باشند و از توان و ظرفیت دانشگاهی خود در این زمینه استفاده کنند. در حال حاضر کشورهایی مانند پاکستان، لیبی، مصر و حتی عربستان، سرمایه‌گذاری عظیمی برای جذب دانشجو از خارج از کشور داشته‌اند.

با توجه به اینکه دانشجویان آموزش‌هایی (دروس حوزه‌ی) را فرا می‌گیرند، آموزش‌های این مرکز چه تفاوتی با حوزه‌ علمیه دارد؟

ساختار آموزش حوزه علمیه با جامعه المصطفی العالمیه متفاوت است، زیرا ساختار آموزش حوزه برای همه ملیت‌ها، کاربرد ندارد و پاسخگوی  نیازهای موجود در عرصه بین‌المللی نیست. از این رو، امکان تغییر در نظام حوزه وجود ندارد. جامعه المصطفی العالمیه از حدود 10 سال پیش، فعالیت گسترده‌ای را روی نظام آموزش انجام داد. که یکی از آنها ارایه مدرک به طلبه‌های آموزش دیده است. یکی از آسیب‌های جدی این بود که طلاب تحصیلکرده و توانمندی داشتیم، اما فاقد مدرک بودند و در بازگشت به کشورشان، ابزاری برای فعالیت علمی در اختیار نداشتند. به همین دلیل با هماهنگی بخش آموزش عالی، این مشکل حل شد و هم اکنون طلاب ما در تمام رشته‌ها، مدرک رسمی ایران را دریافت می‌کنند؛ ضمن اینکه تنوع رشته‌های آموزشی در جامعه المصطفی العالمیه بیشتر است و افراد با اختیار و علاقه رشته خود را انتخاب می‌کنند.

در حوزه پژوهش چه فعالیت‌هایی در جامعه‌ المصطفی العامیه انجام شده است؟ و آیا بنا به سفارش سازمان‌ها و نهادها، کارهای پژوهشی انجام می‌دهید؟

در بخش پژوهش در سه حوزه فعال هستیم. یک قسمت در مراکز آموزشی بوده که علاوه بر معاونت آموزش، معاونت پژوهش هم ایجاد شده است و جامعه‌ المصطفی العامیه تلاش می‌کند که تحصیلات تکمیلی به ویژه دوره‌های دکترا را  افزایش دهد، زیرا هر اندازه این دوره‌ها گسترش یابد تحقیقات هم رشد می‌کند. بخش دیگر، تأسیس پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی بوده که مشغول فعالیت‌های پژوهشی است و بخش آخر، ایجاد مراکز پژوهشی در خارج از کشور در برخی کشورها، مانند لبنان، مالزی، هندوستان و... است. عمده پژوهش‌های ما طبق وظایفی است که برای پژوهشگاه تعیین شده و بودجه‌های مربوط به خود را دارد. به‌طور کلی پژوهش‌ها براساس نیازهای جامعه المصطفی العالمیه و نیازهای داخل کشور انجام می‌شود؛ به‌طور مثال، در بحث برنامه پنجم، این پژوهشگاه براساس درخواستی که از سوی دولت مطرح شد، کار پژوهشی انجام داد و همچنین پروژه‌ای برای معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس‌جمهوری با عنوان منشور جمهوری اسلامی ایران به اتمام رساند. به تازگی نیز در خصوص بحث الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت، مطالعه‌های را در دست انجام دارد.

چند سال از تأسیس پژوهشگاه بین‌المللی المصطفی می‌گذرد و این پژوهشگاه دارای چند پژوهشکده است؟

سه سال از تأسیس این پژوهشگاه می‌گذرد و این پژوهشگاه از هفت پژوهشکده تشکیل شده است که عبارت‌اند از:

1-      پژوهشکده علوم اسلامی با هفت گروه علمی.

2-      پژوهشکده علوم انسانی.

3-      پژوهشکده مطالعه‌های منطقه‌ای که در خصوص کشورشناسی و مطالعه‌های منطقه‌ای فعالیت می‌کند.

4-      پژوهشکده اسلام و غرب که فعالیت‌های آن در راستای تأمین نیاز برای حوزه‌های انگلیسی زبان است.

5-      پژوهشکده اخلاق و تعلیم و تربیت که پروژه‌های این پژوهشکده ناظر بر نیازهای پژوهشگاه المصطفی است (در حوزه تعلیم و تربیت مطالعه‌های کاربردی انجام می‌دهد).

6-      پژوهشکده انقلاب اسلامی و روحانیت که مطالعه‌های مربوط به انقلاب اسلامی و روحانیت را (در داخل و در خارج از کشور) انجام می‌دهد.

7-      مؤسسه مطالعات کاربردی «قدر» که به نوعی تحت اشراف پژوهشگاه است اما به‌طور کامل وابسته به آن نیست و به نوعی استقلال دارد.  مؤسسه قدر به طور عمده با دولت و سایر نهادهای کشور همکاری دارد و منابع مالی آن از طریق  پروژه‌هایی که با دولت و نهادهای کشور منعقد شده ،تأمین می‌شود.

نحوه پذیرش دانشجویان و طلاب از سوی جامعه المصطفی العالمیه در خارج از کشور چگونه است؟

پذیرش دانشجو و طلبه از طریق نمایندگی‌های جامعه المصطفی العالمیه در خارج از کشور صورت می‌گیرد و آزمون‌های پذیرش در خارج و داخل کشور برگزار می‌شود. حتی برای دانشجویان ایرانی که مانند دانشگاه امام صادق (ع) یا دانشگاه رضوی، آزمون مستقل و اختصاصی برگزار می‌کنیم. البته به دلیل اینکه فعالیت‌های این مرکز بیشتر ناظر بر خارج از کشور بوده و اساس تأسیس آن، تربیت نیروهای خارج از کشور است، در ایران چندان شناخته شده نیست، اما در خارج از کشور، این مرکز به‌طور کامل شناخته شده است و علاقه‌مندان با فعالیت‌های آن آشنایی دارند.

آدرس اینترنتی